مولفه های فراگیری مالی

برای فراگیری مالی تعریف یکسان و هماهنگی که مورد پذیرش همه محققان و سیاست گذاران باشد وجود ندارد. تعاریف عموما سه بعد دسترسی[۱]، بکارگیری[۲] و کیفیت[۳] را مد نظر دارند (Word Bank 2012) . ادبیات موضوع در حوزه فراگیری مالی، پنج شکل اصلی از محرومیت مالی را محرومیت حاصل از دسترسی، شرایط، قیمت، بازاریابی و خودمحروم‌گری می‌داند (Sarma 2012) .

در حال حاضر اقدامات متعددی برای جمع‌آوری داده‌های مرتبط با فراگیری مالی در کشورهای مختلف به انجام می‌رسد. این داده‌ها از دو منظر طرف عرضه[۴] و طرف تقاضا[۵] قابل تفکیک هستند. داده‌های طرف عرضه عموما اطلاعاتی از موسسات مالی مجاز جمع‌آوری می‌شوند و مواردی مانند دسترسی جغرافیایی، قیمت محصولات و خدمات، نفوذ و میزان کاربرد محصولات و خدمات را مشخص می‌کنند. داده‌های طرف تقاضا اطلاعات تفصیلی را به صورت مستقیم و از کاربران و مصرف کنندگان محصولات و خدمات شامل افراد و شرکت‌ها دریافت می‌کنند. این اطلاعات از منظر درک نیازهای مالی کاربران، موانع درمقابل آنان، مشخصه‌های دموگرافیک و اجتماعی آنان مهم است. جمع‌آوری داده‌های طرف عرضه به مراتب ساده‌تر از طرف تقاضاست و در لذا دوره‌های کوتاه‌تری ممکن است. از مهمترین پیمایش‌های طرف عرضه می‌توان به پیمایش دسترسی مالی صندوق بین المللی پول[۶] و در طرف تقاضا به پیمایش گلوبال فیندکس بانک جهانی[۷] اشاره کرد (Word Bank 2012) .

صندوق بین المللی پول[۸] از سال ۲۰۰۴ در قالب پیمایش دسترسی مالی[۹] شاخصه‌های دسترسی و بکارگیری را به صورت زیر اندازه‌گیری می‌کند (IMF 2017).بکارگیری[۱۳] به هر دو جنبه عرضه و تقاضا اشاره دارد. شاخص بکارگیری به سطوح و الگوهای استفاده از خدمات مختلف مالی در میان گروه‌های مختلف مانند افراد فقیر، جوانان و زنان اشاره دارد (Demirguc Kunt and Klapper 2012).

سنجه‌های فین‌اسکوپ[۱۴] که توسط موسسه ای به همین نام جمع‌آوری و محاسبه می‌شود بیشتر طرف تقاضا را در کشورهای هدف خود پوشش می‌دهد (Finmark and Bank of Zambia 2015)

نهاد همکاری‌های جهانی برای فراگیری مالی[۱۵]، سازوکار کشورهای عضو گروه بیست[۱۶] در خصوص فراگیری مالی است که ازسال ۲۰۱۰ تاسیس شده است. این نهاد مجموعه شاخص‌های زیر را برای اندازه‌گیری فراگیری مالی پیشنهاد کرده است (GPFI, n.d.).

طبقه شاخص‌ها منبع داده

جهانی یا چندکشوری

بعد مورد ارزیابی
دریافت کنندگان بزرگسال خدمات مالی رسمی درصد بزرگسالانی که حسابی در یک موسسه مالی رسمی دارند پایگاه داده فیندکس

بانک جهانی

بکارگیری
تعداد سپرده گذاران در هر هزار نفر بزرگسال

یا تعداد حساب‌های سپرده به ازای هر هزار نفر بزرگسال

پیمایش دسترسی مالی

صندوق بین المللی پول

بزرگسالان دارای اعتبار از موسسات مجاز درصد بزرگسالانی که حداقل یک وام فعال از یک موسسه مالی رسمی دارند پایگاه داده فیندکس

بانک جهانی

بکارگیری
تعداد وام گیرندگان در هر هزار نفر بزرگسال

یا تعداد وام هاب فعال به ازای هر هزار نفر بزرگسال

پیمایش دسترسی مالی

صندوق بین المللی پول

شرکت‌های دریافت‌کننده خدمات مالی رسمی درصد شرکت‌های کوچک و متوسطی که حسابی در یک موسسه مالی رسمی دارند پیمایش شرکتهای

بانک جهانی

بکارگیری
تعداد شرکت‌های کوچک و متوسط دارای حساب سپرده/تعداد حساب‌های سپرده آنان ویا تعداد شرکت‌های کوچک و متوسط سپرده‌گذار/تعداد سپرده‌گذاران پیمایش دسترسی مالی

صندوق بین المللی پول

شرکت‌های دارای وام فعال یا خط اعتباری از موسسات مجاز درصد شرکت‌های کوچک و متوسطی که وام فعال یا خط اعتباری از یک موسسه مالی رسمی دارند پیمایش شرکتهای

بانک جهانی

بکارگیری
تعداد شرکت‌های کوچک و متوسط دارای وام فعال/ تعداد وام‌های فعال آن‌ها ویا تعداد وام‌های فعال اعطا شده به شرکت‌های کوچک و متوسط//تعداد وام‌های فعال پیمایش دسترسی مالی

صندوق بین المللی پول

نقاط خدمت‌دهی تعداد شعبه‌ها به ازای صدهزار نفر بزرگسال پیمایش دسترسی مالی

صندوق بین المللی پول

دسترسی

[۱] Access

[۲] Use

[۳] Quality

[۴] Supply side

[۵] Demand side

[۶] IMF Financial Access Survey (FAS)

[۷] World Bank Global Findex Survey

[۸] International Monetary Foundation (IMF)

[۹] Financial Access Survey (FAS)

[۱۰] Gross Domestic Produc (GDP)

[۱۱] Global Findex

[۱۲] Access

[۱۳] Use

[۱۴] FinScope

[۱۵] Global Partnership for Financial Inclusion (GPFI)

[۱۶] G20

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *