نابرابری اجتماعی

فراگیری مالی (شمولیت مالی) [۱] یا تعبیر مقابل آن محرومیت مالی[۲]، در ذیل مفهوم کلان‌تر نابرابری اجتماعی[۳] یا محرومیت اجتماعی[۴] تعریف شده است. لذا قبل از آنکه به مفهوم فراگیری مالی پرداخته شود مروری بر مفهوم نابرابری شده است.

ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی ﻳﻜﻲ از ﺟﻨﺒﻪ‌ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ ﺟﻮاﻣﻊ اﻧﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ. ﺗﻤﺎﻳﺰﻫﺎی ﻓﺮدی از ﻗﺒﻴﻞ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻫﺎی ذاﺗﻲ، اﻧﮕﻴﺰﺷﻲ و ﺗﻤﺎﻳﻼت ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﻓـﺮاد و ﺗﻔـﺎوت ﻫـﺎی اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮدن ﺷﻴﻮه زﻧﺪﮔﻲ، ﺣﻘﻮق، ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ، ﭘﺎداش ﻫﺎ و اﻣﺘﻴﺎزﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮای اﻓـﺮاد ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ ﻧﻬﺎدی درﻣﻲ آﻳﻨﺪ، ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺮوز ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی اﻧﺪ. در ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺮ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺮاﺑﺮی ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﺔ ﻳﻚ ﺣﻖ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺄﻛﻴﺪی ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻓﻘﺪان ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻳﻲ، ﻛﺎرﺑﺮد ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﻧﺪارد. ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس، ﺑـﺮﺧﻼف آرﻣـﺎن ﻫـﺎ و آرزوﻫﺎی ﻣﻜﺎﺗﺐ و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎی ﺑﺮاﺑﺮی ﺧﻮاه، ﻧـﺎﺑﺮاﺑﺮی ﻫﻤـﻮاره واﻗﻌﻴﺘـﻲ آزار دﻫﻨـﺪه ﺑـﻮده اﺳﺖ ﺑﻪ وﻳﮋه ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻗﺪرت ﺧﺮﻳﺪ ﻣـﺮدم ﻫﻤـﺮاه ﺑﺎﺷـﺪ، ﻛﻠﻴـﺖ ﻧﻈـﺎم اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ را ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﺧﻄﺮ ﺷﻮرش ﻫﺎ، ﺑﺤﺮان ﻫﺎ و اﺿﻤﺤﻼل ﻧﻈﺎم را در ﺑﺮدارد (ربانی، , کلانتری, و هاشمیانفر ۱۳۸۹) .

آنچه در اینجا باید مورد تاکید قرار گیرد تعریفی است که در متون مرتبط با نابرابری و فراگیری درباره گروه‌ها و افراد محروم[۷] یا حاشیه‌ای (به‌حاشیه‌رانده‌شده) [۸] وجود دارد. این تعابیر که در متون مختلف به کار می‌رود به معنای تنوعی از افراد است که به دلایل مختلف از دسترسی و استفاده از تمام، بخشی یا حتی یکی از نیازهای اساسی و امکانات رفاهی که سایر افراد به آنها دسترسی دارند، محرومند. در واقع در بحث فراگیری هدف کاهش محرومیت نسبی به نسبت دیگر افراد مرفه‌تر به لحاظ اقتصادی، اجتماعی و یا فرهنگی است.

این تذکر از این باب ضروری است که محروم یا فقیر در مباحث توسعه عموما با افراد در تعاریف فقر مطلق و نسبی مترادف است؛ اما در متون مرتبط با فراگیری هدف رویارویی و تضاد دو مفهوم ” فراگیری ” در مقابل “محرومیت” است. مثال‌هایی از این افراد عبارت است از افراد کم‌درآمد، افراد فاقد مهارت‌های شناخته شده به عنوان مهارت کار در بازار، افرادی دارای محدودیت‌های جسمی و یا محدودیت‌های ذهنی، زنان، کودکان، کهنسالان، بازنشستگان، مهاجران، مرزنشینان (و درتعبیری گسترده افراد دور از مرکز در کشورهای وسیع‌تر به‌لحاظ جغرافیایی)، اقلیت‌های قومی، اقلیت‌های مذهبی، و یا افرادی دارای هر نوع دیگر از محرومیت بنا به موقعیت مورد بحث باشند (Gupta 2007) .

گرچه در عموم متون مرتبط، اولویت اصلی بر فقرا بوده است؛ افرادی با کمترین درآمد که معمولاً با درآمد کمتر از ۲۵/۱ یا ۲ یا ۵/۲ دلار در روز تعریف می‌شوند (Heeks, Foster, and Nugroho 2014) . اما گروه‌های شناسایی‌شده به‌عنوان حوزۀ تمرکز فراگیری شامل زنان، جوانان، معلولان، اقلیت‌ها و کارآفرینان بخش غیررسمی است (Paunov 2013) .

[۱] Financial inclusion

[۲] Financial exclusaion

[۳] Social inequalitya

[۴] Social exclusion

[۵] Disadvantaged

[۶] Excluded

[۷] Disadvantaged

[۸] Excluded

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *