بانکداری باز ؛ ناگزیر برای بانک‌ها

 ارزش آفرینی؛ رمز ماندگاری

در طی سالیان گذشته همواره این بانک‌های سنتی بودند که محصولات و خدمات مشخصی را تعریف می‌کردند و به دلیل محدود بودن گزینه‌های انتخاب، مشتریان ناچار بودند به بانک مراجعه کرده و خدمات تعریف شده از سوی بانک را دریافت کنند. به بیان دیگر بانک‌ها فرمانده‌ی بازار بوده و مشتریان به دنبال آنها حرکت می‌کردند.

به مرور با افزایش تعداد بانک‌ها وجود یا عدم وجود سرویس و خدمت از اولویت مشتریان خارج شد. آنها می‌توانستند بین بانک‌های مختلف انتخاب کنند. در این شرایط بانک‌ها تمرکز خود را بر نحوه‌ی ارائه سرویس‌های خود به مشتریان قرار دادند. هر بانکی که ارزش بیشتری به مشتریان ارائه می‌کرد (سریع‌تر، با کیفیت بالاتر یا آسان‌تر) بیشتر از سوی مشتریان مورد پذیرش قرار می‌گرفت. در این فضا کانال‌های ارتباطی موضوع مورد توجه بانک‌ها بود.

در حال حاضر خواسته‌ی مشتریان از دریافت سرویس‌های پایه‌ای از طریق کانال‌های سهل‌الوصول فراتر رفته است و انتظار دارند بانک‌ها ارزشی فراتر از عملیات و فعالیت‌های ساده مالی ایجاد کرده و سرویس‌ها و خدمات جدید‌تر و پیشرفته‌تر ارائه کنند.

لذا در بانک‌داری نوین ایجاد تجربه‌ای منحصر به فرد و عالی برای دریافت خدمت (خواه بانکی و خواه غیر بانکی) مهم‌ترین هدف است. با این روی‌کرد از یک سو مشتریان بانک‌ها به خواسته و انتظارات خود می‌رسند و از سوی دیگر منابع درآمدی بیشتر و پایدارتر برای بانک‌های ارزش

نگاه بانک‌ها به بانک‌داری باز

آفرین ایجاد خواهد شد. ورود به این حوزه زمانی رخ می‌دهد که بانک نگاه خود را به مشتری، بازار، رقابت و نحوه‌ی ارائه خدمت تغییر دهد.

یکی از اساسی‌ترین راه‌بردهای حاصل از این تغییر نگاه در نظام بانک‌داری، حرکت به سمت بانک‌داریِ باز است. همانطور که گفته شد بانک‌داریِ باز به معنای ایجاد دسترسی به اطلاعات و داده‌های موجود در سیستم‌های بانک با رعایت اصول و ضوابط مشخص برای بازی‌گران شخص ثالث است تا خدمات و سرویس‌های جدید با ارزش افزوده بیشتر تعریف شده و به مشتریان ارائه شود. آنچه بانک‌های موجود را در این زیست‌بوم جدید حفظ خواهد کرد مشخص کردن ارزشی است که در آن می‌آفرینند.

با نگاهی به تجارب سال‌های اخیر و روندهای آینده به نظر می‌رسد بانک‌داریِ باز علاوه بر اینکه می‌تواند تهدیدی بالقوه برای نظام بانکی باشد، فرصت‌های استراتژیک متعددی را نیز فراهم می‌کند و این انتخاب بانک‌هاست که در امواج خروشان تغییر گرفتار شوند یا سوار بر امواج، به ساحل موفقیت برسند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد بانک‌هایی که به سوی بانک‌داریِ باز حرکت کرده‌اند استراتژی‌ها و روی‌کردهای مختلفی را در پیش گرفته‌اند. این استراتژی‌ها طیفی از انجام گام‌های ابتدایی و الزامی تا برخورد فعالانه و تغییر مدل کسب‌و‌کار را شامل می‌شود. مدل‌های بانک‌داریِ باز نیز متفاوت است و مجموعه‌ای گسترده از اقدامات را شامل خواهد شد. با توجه به روندهای پیش رو، بانک‌های سنتی بایستی تحول در مدل کسب‌و‌کار خود را در اولویت اساسی برنامه‌های راهبردی خود قرار دهند. در این مسیر اقدامات زیر ضروری به نظر می‌رسد:

۱- تلاش برای ایجاد یا تقویت زیست‌بومی مبتنی بر واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز در نظام بانکی

۲- انتخاب مناسب‌ترین استراتژی استفاده از واسط‌های برنامه‌نویسی برای خود

۳- شناسایی اشخاص ثالث (شرکای جدید) هم‌راستا با استراتژی بازار و مشتری

۴- تدوین برنامه‌ی جامع مدیریت تغییر برای تمامی مراحل طرح تحول

۵- اطمینان مداوم از هم‌راستایی اهداف کسب‌و‌کار با اهداف طرح تحول

به طور کلی در بانک‌داری دیجیتال، زنجیره‌ی ارزش ارائه خدمات مالی، در سه سطح محصولات، رابط‌کاربری و خدمات تعریف می‌شود. در سطح اول، محصولات توسعه پیدا می‌کنند. این محصولات با استفاده از رابط‌های کاربری تبدیل به خدمات می‌شوند و مشتریان خدمات را دریافت کرده و از آن‌ها استفاده خواهند کرد.

بانک‌ها به طور سنتی نه تنها محصولات را برای مشتری توسعه می‌دهند بلکه مسئولیت توزیع این محصولات را نیز بر عهده داشته‌اند. برای مثال بانک محصولات پرداختی خود را از طریق کانال‌های بانکی چون موبایل، وب و شعب خود توزیع می‌کند. در این سناریو بانک کلیه‌ی بخش‌های زنجیره‌ی توسعه و توزیع محصول را کنترل می‌کند. بانک‌داریِ باز با فراهم آوردن امکانات جدید توسط ضوابط (قابلیت استفاده مجدد، مقیاس‌پذیری، امنیت، سرویس)، تکنولوژی‌ها و توافقات بانک‌داریِ باز، توسعه و توزیع محصول خود را باز تعریف می‌کند.

شکل زیر جایگاه واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز بین محصولات و توزیع را نشان می‌دهد. استفاده از واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز به عنوان رابط بین شبکه توزیع و محصول، بانک‌ها را قادر به تجزیه این نقش‌ها می‌سازد. ترکیب واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز و ایجاد سرویس تازه، به بانک‌ها این امکان را می‌دهد تا با در نظر داشتن ‌تفاوت‌های ارائه محصول و توزیع آن، نقش متفاوتی در زنجیره ارزش مالی داشته باشند.

زنجیره‌ی ارزش در بانک‌داری باز

اگر واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز با قابلیت شخصی‌سازی در اختیار بازی‌گران شخص سوم قرار بگیرند، ممکن است ترکیب جدیدی از خدمات، قابلیت‌های کارکردی و داده‌ها در کنار کانال‌های جدید توزیع ایجاد گردد. سپس اشخاص ثالث می‌توانند قابلیت‌های کارکردی، داده‌ها و محصولات بانک را با خدمات خود یک‌پارچه ساخته و به ارائه خدمات و محصولات نو بپردازند.

شکل ۱ – سطوح زنجیره‌ی ارزش ارائه خدمات مالی

همان‌طور که اشاره شد در بانک‌داریِ باز، بانک با رعایت اصول و ضوابط خاص به اشخاص ثالث که همان توسعه‌دهنده‌ها در زیست‌بوم هستند، اجازه دسترسی و استفاده از اطلاعات حساب مشتریان خود را می‌دهند. میزان دسترسی و محدوده دسترسی به اطلاعات و میزان اختیارات برای کنترل و استفاده از اطلاعات، متاثر از روی‌کرد بانک به موضوع بانک‌داریِ باز و سطوح دسترسی ارائه شده به شرکای جدید است.

نکته دیگر این‌که روی‌کرد پایه‌ای در بانک‌داریِ باز، تغییر از محصول‌محوری به سمت مشتری‌محوری و نیازمحوری خواهد بود. از این رو آنچه مشتری می‌خواهد مقصود خواهد بود و سایر ابزارها به سمت یک‌پارچگی برای ساخت تجربه‌ی ایده‌آل مشتری حرکت خواهند کرد و این تغییر ذهنیت، مدیریت تغییرات مناسب را نیز طلب می‌کند.

در همین مسیر، دو راه‌برداصلی برای ایجاد بانک‌داریِ باز متصور است:

  • بانک به عنوان بازار

این نوع از بانک‌داریِ باز در کنار خدمات اصلی بانک ایجاد می‌شود و با در اختیار قراردادن محصولات نیمه باز مانند دسترسی به بخش‌هایی از اطلاعات مشتریان و کاربردهای بانکی به همکاران شخص ثالث اجازه تولید محصولات جانبی برای خدمات بانک را خواهد داد. تعریف واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز که دسترسی ساده و یک‌پارچگی خوبی را برای محصولات ایجاد نماید چالش اصلی این نوع از بانک‌داریِ باز می‌باشد.

  • بانک به عنوان پلت‌فرم

در این شکل از بانک‌داریِ باز، بانک اقدام به ایجاد چارچوبی از واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز کرده و آنها را در اختیار کلیه بازی‌گران شخص ثالث علاقمند به طراحی محصولات جدید، قرار می‌دهد. در این حالت بانک کنترل محدود‌تری بر محصولات و ابزارهای ایجاد شده خواهد داشت. در این نوع از بانک‌داریِ باز عمق نوآوری‌ها و فضای بازی بازی‌گران شخص ثالث، بیشتر از بانک‌داریِ باز به عنوان بازار خواهد بود. این نوع از بانک‌داریِ باز نزدیکی بیشتری با الزامات نقش سرویس‌دهندگان اطلاعات مشتریان در راهنمای خدمات پرداخت اروپا دارد.

متناسب با راه‌برد انتخاب شده برای بانک و نوع خدمات، می‌توان واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز را در سطوح مختلفی تعریف کرد که در شکل زیر قابل مشاهده است:

شکل ۷ – سطوح ارزش آفرینی برای بانک‌ها در بانک‌درای باز (منبع: گزارش PWC)

در فضای جدید سه فاکتور اصلی خواسته‌های مشتریان، رقابت و فناوری در توسعه‌ی بازار موثر هستند. در این فضا بانک‌ها می‌توانند به ۵ صورت برای مشتریان ارزش ایجاد کنند:

منطق راه‌بردی نحوه‌ی ایجاد ارزش
۱ دریافت‌کننده‌ی ماژول از همکاران‌ تجاری ·        حفظ کانال‌های تعامل مستقیم با مشتریان از طریق پیش‌رو بودن در نوآوری محصولات و خدمات

·        حمایت از نوآوری‌های داخلی و کاهش زمان عرضه محصولات و خدمات به بازار از طریق منبع‌یابی بیرونی مبتنی بر واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز به صورتی سریع، مقرون‌به‌صرفه و انعطاف‌پذیر

·        هزینه‌های کمتر برای توسعه

·        تعامل با مشتری

·        حفظ مشتری

۲ دریافت‌کننده‌ی داده
از همکاران‌ تجاری
·        حفظ کانال‌های تعامل مستقیم با مشتریان از طریق درک بهتر مشتریان و توسعه محصولات و خدمات مبتنی بر داده‌ها و متمرکز بر مشتری ·        تعامل با مشتری

·        حفظ مشتری

۳ ارائه‌دهنده‌ی

ماژول‌های بانک‌داری

·        توسعه بانک‌داری به کاربردهای جدید از طریق توانمندسازی همکاران تجاری در یک‌پارچه‌سازی ماژول‌های بانک‌داری در قالب محصولات و خدمات خودشان

·        حمایت از نوآوری در قالب تعامل و همکاری با همکاران تجاری

·        جذب مشتری

·        فروش مکمل

·        کسب‌وکار جدید

۴ ارائه‌دهنده‌ی

داده‌های بانک‌داری

·        ایجاد کسب‌وکار جدیدی برپایه تامین داده‌های ارزشمند و سطح بالا برای همکاران تجاری بیرونی ·        کسب‌وکار جدید
۵ پلت‌فرم دیجیتال ·        تبدیل شدن به پیش‌رو در نوآوری، تامین بهترین محصولات و خدمات از طریق برقرارسازی ارتباط دوطرفه با همکاران تجاری ·        همه موارد فوق به صورت بالقوه

در مسیر توسعه‌ی بانک‌داریِ باز، بانک‌ها بر اساس استراتژی‌های خود روی‌کرد‌های متفاوتی را اتخاذ می‌کنند. انتخاب این روی‌کردها با پاسخ به دو پرسش زیر ممکن می‌شود که نشان می‌دهد بانک در زنجیره‌ی ارزش خدمات مالی قصد ایفای چه نقشی دارد:

۱- چه کسی محصولات بانکی را توسعه می‌دهد؟

۲- چه کسی محصولات بانکی را در اختیار مشتریان قرار می‌دهد؟

براساس پاسخ به این دو سوال، ۴ نوع بانک قابل تعریف است:

  • بانک‌های متمرکز

این روی‌کرد بسیار نزدیک به بانک‌داری سنتی است. بانک خودش محصولات بانکی را توسعه داده و توزیع و تحویل آنها به مشتریان را نیز برعهده می‌گیرد. در این روی‌کرد بانک باید تمامی زنجیره را در دست گرفته و به صورت یک‌پارچه و پیوسته آن را مدیریت کرده و توسعه دهد.

  • بانک‌های توزیع‌کننده

در این روی‌کرد بانک فضای توسعه محصولات و خدمات را در اختیار بازی‌گران شخص ثالث قرار می‌دهد و خود تحویل و ارائه محصولات در میان مشتریان را بر عهده می‌گیرد. در این روی‌کرد بانک‌ها بازار دیجیتال خود را وسعت بخشیده و به توزیع خدمات همکاران تجاری و اشخاص ثالث می‌پردازند و در نتیجه نقش توزیع کننده را دارند. در این نقش، در حقیقت بانک به واسطه کانال‌های توزیعی خود به ارائه‌ی محصولات دیگران می‌پردازد.

  • بانک‌های تولیدکننده

در این روی‌کرد تمرکز بانک بر توسعه‌ی محصولات و خدمات است و توزیع محصولات تا مرحله تحویل به مشتری، نقشی است که همکاران تجاری و اشخاص ثالث برعهده خواهند گرفت. به عنوان مثال توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای موبایلی، نقش توزیع‌کننده را برای بانک‌ها ایفا می‌کنند. در حالی‌که خدمات مالی مانند انتقال وجه کارت به کارت توسط خودِ بانک توسعه پیدا کرده و ارائه می‌شوند.

  • بانک‌های پلت‌فرم

این روی‌کرد حالت غایی در بانک‌داریِ باز است. در این روی‌کرد، بانک بستر لازم برای فعالیت اشخاص ثالث در تمام حلقه‌های زنجیره‌ی ارزش خدمات مالی را فراهم می‌کند. لازم به ذکر است که در اینجا پلت‌فرم به عنوان یکی از انواع مدل کسب‌وکار مطرح است و با تعبیر پلت‌فرم‌ در دنیای نرم‌افزار متفاوت است. در این روی‌کرد بانک‌ها به عنوان پلت‌فرم می‌توانند قابلیت‌های تطبیق طرفین، امنیت و شناخت مشتری[۱] را ارائه دهند.

شکل ۳ – دسته‌بندی بانک‌ها از منظر نحوه‌ی ارزش‌آفرینی و همکاری با فین‌تک‌ها (منبع: Euro Banking Association)

در کنار مباحث فوق، بانک‌ها در زمان تدوین استراتژی‌ و روی‌کرد خود در ورود به بانک‌داریِ باز، باید عوامل زیر را نیز مدنظر قرار داده، تحلیل و بررسی کنند:

وفاداری مشتریان اشتیاق و انگیزه کارکنان
پیشنهادهای بازار هم‌سویی کسب وکار با فناوری اطلاعات
بهره‌وری هزینه‌ها ابزارهای در دسترس برای سرمایه‌گذاری
فرهنگ نوآوری امکان‌پذیر بودن برون‌سپاری فعالیت‌ها

علاوه‌بر این توجه به اثری که اتخاذ هر یک از رویکرهای بانک‌داریِ باز بر درآمدها، ریسک و عملیات بانک می‌گذارد، موضوعی است که باید در تصمیم‌گیری مدیران بانک مدنظر قرار گیرد.

جدول ذیل نشان می‌دهد که هر چه‌ بانک به سمت روی‌کرد پلت‌فرم حرکت کند، فرصت‌های درآمدزایی بیشتری برای خود فراهم می‌کند. در عین حال طیف بیشتری از عوامل مخاطره آمیز و ایجاد کننده‌ی ریسک برای بانک تعریف می‌شود. در نتیجه اهمیت و حساسیت موضوع مدیریت و کنترل ریسک برای بانک افزایش می‌یابد. همچنین حرکت از روی‌کرد سنتی به بانک‌داریِ باز نیازمند ایجاد تغییر در ساز و کار عملیاتی جاری بانک است. هر چه بانک به سمت ایجاد پلت‌فرم حرکت کند، شدت این تغییرات بیشتر می‌شود.

بانک‌های متمرکز بانک‌های توزیع‌کننده بانک‌های تولیدکننده بانک‌های پلت‌فرم
تاثیرات درآمدی برای بانک -/+ ++ +++
تاثیر در قالب بروز ریسک -/+
نیاز به تغییر در مدل کسب‌و‌کار -/+ + ++ +++

فرصت‌ها و تهدید‌های بانک‌داری باز

در بانک‌داریِ باز بانک‌ها قادرخواهند بود موانع بسیاری را که تا پیش از این آن‌ها را محدود می‌کرده است، پشت سر بگذارند. شراکت و همکاری با فین‌تک‌ها به رویه‌ای معمول تبدیل خواهد شد که منجر به ایجاد اکوسیستم مالی غنی‌تر، حرفه‌ای‌تر و پیشنهاد محصولات پیشرفته‌تر می‌شود. علاوه‌براین توزیع محصولات و خدمات به شدت ارتقا خواهد یافت زیرا بانک‌ها و فین‌تک‌ها با همکاری هم تلاش خواهند کرد محصولات متنوع را در گستره‌ی وسیع‌تری از پلت‌فرم‌ها و دستگاه‌ها توزیع کنند. واسط‌های‌برنامه‌نویسی‌باز کانال‌های جدید برای توزیع محصولات و خدمات فراهم می‌کنند. شرکت‌های جدید این امکان را خواهند داشت که با سرعت بیشتری محصولات خود را به بازار عرضه کنند. از سوی دیگر تکیه بانک‌ها به دانش و تجربه فین‌تک‌ها در بازار، به آنها کمک می‌کند از سرمایه‌گذاری‌هایی که در توسعه زیرساخت‌هایشان انجام داده‌اند، محافظت کنند. همچنین انتظار می‌رود توسعه‌ی به اشتراک‌گذاری اطلاعات، منجر به بهبود تصمیم‌گیری در زمینه مدیریت ریسک و پیش‌گیری از فساد شود. همچنین از آنجا که اکوسیستم بانک‌داریِ باز مبتنی بر همکاری است، همه بازی‌گران این حوزه را وادار می‌کند مبتنی بر بالاترین سطح‌ استانداردها فعالیت کنند.

بانک‌داریِ باز در کنار فرصت‌هایی که ایجاد می‌کند، چالش‌هایی را هم به دنبال خواهد داشت. بایستی مدل‌های جدید تولید و توزیع درآمد توسعه یابند و کانال‌های امن برای اتصال به سیستم‌های مشتریان و محافظت از حریم شخصی آنها ایجاد شود. مدل‌های جامع حاکمیتی باید توسعه یافته و مسئولیت‌ها و تعهدات بانک‌ها و اشخاص ثالث روشن شود. همچنین باید راه‌کارهایی برای ایجاد اعتماد در مشتریان شکل بگیرد به ویژه در مواردی که ورود اشخاص ثالث ممکن است بانک‌ها را با ریسک‌های اعتباری و افت برند مواجه کند.

در کنار همه‌ی این موارد به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین چالش‌ها شکستن سد قوانین بروکراتیک و فرهنگی است که مقاومت در برابر تغییر را ایجاد می‌کند.

فرصت‌ها و تهدیدهای بانک‌داریِ باز (منبع: Capgmini)

شاید یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌های بانک‌داریِ باز این است که اجازه می‌دهد مصرف‌کننده‌ها با فروشنده‌ها ارتباط مستقیم داشته و بدون مراجعه به بانک با هم تراکنش مالی داشته باشند. این شرایط نظارت و کنترل بانک‌ها را بر اطلاعات تراکنشی مشتریان دشوار می‌کند و در نتیجه در زمینه مدیریت ارتباط با مشتریان با مشکل مواجه می‌سازد.

علاوه‌براین اشخاص ثالث در فرایند تامین خدمات مالی درگیر خواهند شد. بنابراین مشتریان دلایل کمتری برای مراجعه به نرم‌افزارها یا وب سایت بانک خواهند داشت و موانع جدی در ارتباط میان بانک و مشتریان ایجاد می‌شود.

نگاهی اجمالی به تجربه بانک‌داری در بانکو اورجینال برزیل می‌تواند تصویری از آینده بدهد. زمانی که در سال ۲۰۱۳ بانکو اورجینال حرکت خود را در تبدیل شدن به یک بانک دیجیتال آغاز کرد، این کار را با جدیت تمام انجام داد. هدف نهایی آنها این بود که از بانک‌داری موبایلی فراتر رفته و وارد بانک‌داری بدون مرز شوند. در این سطح اطلاعات بانک از طریق مجموعه‌ای از دستگاه‌های هوشمند مانند اتومبیل‌ها، یخچال‌ها یا حتی فنجان‌های قهوه، قابل دریافت‌اند. برای این مدل از بانک‌داری واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز ابزاری کلیدی هستند. در نتیجه این بانک به جای آنکه سیستم داخلی خودش را توسعه دهد، شراکت و همکاری با فین‌تک‌ها را سرلوحه کار خود قرار می‌دهد و پلت‌فرم بانک‌داریِ باز شامل واسط‌های برنامه‌نویسی متعدد را برای آن‌ها ایجاد می‌کند.

پلت‌فرم کاملا باز در این بانک دسترسی توسعه دهنده‌ها را به واسط‌های برنامه‌نویسی را برای حوزه‌های سرمایه‌گذاری، مدیریت حساب‌ها و پرداخت فراهم کرد به شکلی که در محیط آزمایشی بتوانند تجربه کسب کرده و در نهایت اپلیکیشن خود را در مجموعه خدمات پیشنهادی بانک قرار دهند. این بانک از نظر اعتماد به اشخاص ثالث خارج از مجموعه خود منحصر به فرد است. روی‌کردی که ممکن است در میان شرکت‌هایی که در حوزه اینترنت کار می‌کنند، مرسوم و معمول باشد، ولی در فضای بانک‌داری برزیل ناشناخته بود. بانکو اورجینال برزیل در نظر دارد توسعه و افزایش واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز و همکاری با شرکا را ادامه دهد و نوآوری را تبدیل به استانداردی در تجربه‌های روزمره کند.

از آنجایی که واسط‌های‌برنامه‌نویسیِ‌باز مسیری برای اتصال دیجیتالی اکوسیستم‌ها ایجاد می‌کنند، بانک‌ها باید تصمیم‌های استراتژیک در مورد نقش خود در آینده اتخاذ کنند. مدل بانک‌داری کاملا باز فرصت‌های ویژه و بی‌سابقه‌ای را ایجاد خواهد کرد و به همان نسبت چالش‌هایی را نیز به همراه خواهد داشت.

در نتیجه ورود به دنیای بانک‌داریِ باز تصمیمی عمیق و تاثیرگذار بر بانک‌هاست. این تصمیم و موفقیت در انطباق با شرایط تازه نیازمند نوعی تغییر پارادایم جدی در سازوکار مدیریتی و عملیاتی بانک است. این تغییر از یک سو هزینه‌های تغییر را به بانک تحمیل کرده و از سوی دیگر به دلیل ایجاد دسترسی برای اشخاص ثالث، ریسک‌های جدیدی را ایجاد می‌کند. در عین حال فرصت‌های بیشتری برای کسب درآمدهای جدید پیش روی بانک قرار می‌دهد. بنابراین اگرچه ورود به بانک‌داریِ باز برای همه فعالان این حوزه اجتناب‌ناپذیر است اما نحوه ورود به آن موضوعی است که باید هوشمندانه و براساس تحلیل روندهای آتی و فردای بانک‌داری صورت پذیرد.

[۱] Know Your Customer (KYC)

————————————————————————————

منبع: کتاب بانک‌داری باز (۱۳۹۷) نوشته مهدی اسماعیلی رخ و همکاران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *